Rohit Author of 68 Articles

स्वप्ननिद्राज्ञानालम्बनमं वा ॥३८॥ पदविभाग: स्वप्न-निद्रा-ज्ञान-आलम्बनम्, वा।  अन्वय: वा स्वप्ननिद्राज्ञानालम्बनम् ।  प्रतिपदार्थ: स्वप्न = (of) the dream state,…

वीतरागविषयम् वा चित्तम् ॥३७॥ पदविभाग: वीतराग-विषयम्, वा, चित्तम्।  (Note: वीतरागविषयम् is a nested compound word. First, वीत…

विशोका वा ज्योतिष्मती ॥३६॥ पदविभाग: विशोका, वा, ज्योतिष्मती।  अन्वय: वा विशोका ज्योतिष्मती  प्रतिपदार्थ: विशोका = sorrowless /…

विषयवती वा प्रवृत्तिरुत्पन्ना मनसः स्थितिनिबन्धिनी ॥३५॥ पदविभाग: विषयवती, वा, प्रवृत्तिः, उत्पन्ना, मनसः, स्थिति-निबन्धिनी।  अन्वय: वा उत्पन्ना विषयवती…

प्रच्छर्दनविधारणाभ्यां वा प्राणस्य ॥३४॥ पदविभाग: प्रच्छर्दन-विधारणाभ्याम्, वा, प्राणस्य।  अन्वय: वा प्राणस्य प्रच्छर्दनविधारणाभ्याम् ।  प्रतिपदार्थ: प्रच्छर्दन = by…

मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनातश्चित्तप्रसादनम् ॥३३॥ पदविभाग: मैत्री-करुणा-मुदिता-उपेक्षाणाम्, सुख-दुःख-पुण्य-अपुण्य-विषयाणाम्, भावनातः, चित्त-प्रसादनम्। अन्वय: सुख-दुःख-पुण्य-अपुण्य-विषयाणाम् मैत्री-करुणा-मुदिता-उपेक्षाणाम् भावनातः चित्तप्रसादनम्।  प्रतिपदार्थ: मैत्री =…

तत्प्रतिषेधार्थमेकतत्त्वाभ्यासः ॥३२॥ पदविभाग: तत्-प्रतिषेध-अर्थम्, एक-तत्त्व-अभ्यासः।  अन्वय: तत्प्रतिषेधार्थम् एकतत्त्वाभ्यासः ।  प्रतिपदार्थ: तत् = of those (referring to the…

दुःखदौर्मनस्याङ्गमेजयत्वश्वासप्रश्वासाः विक्षेपसहभुवः ॥३१॥ पदविभाग: दुःख-दौर्मनस्य-अङ्गमेजयत्व-श्वास-प्रश्वासाः, विक्षेप-सहभुवः।  अन्वय: दुःख-दौर्मनस्य-अङ्गमेजयत्व-श्वास-प्रश्वासाः विक्षेपसहभुवः।  प्रतिपदार्थ: दुःख = Grief, दौर्मनस्य = despair /…