yogasutrasA collection of 77 posts

तत्र शब्दार्थज्ञानविकल्पैः संकीर्णा सवितर्का समापत्तिः ॥४२॥ पदविभाग: तत्र, शब्द-अर्थ-ज्ञान-विकल्पैः, संकीर्णा, सवितर्का, समापत्तिः। अन्वय: तत्र शब्दार्थज्ञानविकल्पैः संकीर्णा (या)…

क्षीणवृत्तेरभिजातस्येव मणेर्ग्रहीतृग्रहणग्राह्येषु तत्स्थतदञ्जनतासमापत्तिः ॥४१॥ पदविभाग: क्षीण-वृत्तेः, अभिजातस्य, इव, मणेः, ग्रहीतृ-ग्रहण-ग्राह्येषु, तत्स्थ-तदञ्जनता, समापत्तिः। अन्वय: क्षीणवृत्तेः अभिजातस्य मणेः इव…

परमाणु परममहत्त्वान्तोऽस्य वशीकारः ॥४०॥ पदविभाग: परमाणु-परम-महत्त्व-अन्तः, अस्य, वशीकारः।  अन्वय: अस्य परमाणु-परममहत्त्व-अन्तः वशीकारः ।  प्रतिपदार्थ: परमाणु = the…

यथाभिमतध्यानाद्वा ॥३९॥ पदविभाग: यथा-अभिमत-ध्यानात्, वा।  अन्वय: वा यथाभिमतध्यानात्  प्रतिपदार्थ: यथा = as / according to, अभिमत =…

स्वप्ननिद्राज्ञानालम्बनमं वा ॥३८॥ पदविभाग: स्वप्न-निद्रा-ज्ञान-आलम्बनम्, वा।  अन्वय: वा स्वप्ननिद्राज्ञानालम्बनम् ।  प्रतिपदार्थ: स्वप्न = (of) the dream state,…

वीतरागविषयम् वा चित्तम् ॥३७॥ पदविभाग: वीतराग-विषयम्, वा, चित्तम्।  (Note: वीतरागविषयम् is a nested compound word. First, वीत…

विशोका वा ज्योतिष्मती ॥३६॥ पदविभाग: विशोका, वा, ज्योतिष्मती।  अन्वय: वा विशोका ज्योतिष्मती  प्रतिपदार्थ: विशोका = sorrowless /…

विषयवती वा प्रवृत्तिरुत्पन्ना मनसः स्थितिनिबन्धिनी ॥३५॥ पदविभाग: विषयवती, वा, प्रवृत्तिः, उत्पन्ना, मनसः, स्थिति-निबन्धिनी।  अन्वय: वा उत्पन्ना विषयवती…

प्रच्छर्दनविधारणाभ्यां वा प्राणस्य ॥३४॥ पदविभाग: प्रच्छर्दन-विधारणाभ्याम्, वा, प्राणस्य।  अन्वय: वा प्राणस्य प्रच्छर्दनविधारणाभ्याम् ।  प्रतिपदार्थ: प्रच्छर्दन = by…

मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनातश्चित्तप्रसादनम् ॥३३॥ पदविभाग: मैत्री-करुणा-मुदिता-उपेक्षाणाम्, सुख-दुःख-पुण्य-अपुण्य-विषयाणाम्, भावनातः, चित्त-प्रसादनम्। अन्वय: सुख-दुःख-पुण्य-अपुण्य-विषयाणाम् मैत्री-करुणा-मुदिता-उपेक्षाणाम् भावनातः चित्तप्रसादनम्।  प्रतिपदार्थ: मैत्री =…